U saopštenju za javnost iz Incijativa za monitoring evropskih integracija su naveli da je Evropska unija ranije upozorila da ove izmjene suštinski mijenjaju okvir na kojem počiva vanjsko praćenje provjere imovine sudija i tužilaca te da otvaraju ozbiljan rizik za efikasnost, kredibilitet i nezavisnost tog procesa.

“Pravilnikom VSTV preuzima suštinsku kontrolu nad izborom i nadzorom nad vanjskim ekspertima, čime se obesmišljava njihova uloga”, stoji u saopćenju.

Iz Inicijative su kazali da posebno zabrinjava činjenica da je VSTV usvojio izmjene pravilnika uprkos formalno izraženim stavovima Evropske komisije, uključujući dopise upućene predsjedniku VSTV-a Saninu Boguniću.

“Time je dodatno produbljen institucionalni sukob sa Evropskom unijom u oblasti koja predstavlja jedno od ključnih pitanja sistema odgovornosti u pravosuđu”, dodali su.

U saopćenju stoji kako je nedavno generalni direktor Evropske komisije za susjedstvo i pregovore o proširenju Gert Jan Koopman poručio da EU ne vidi način da nastavi finansirati operaciju vanjskog praćenja provjera imovinskih kartona ukoliko VSTV ne povuče sporni pravilnik.

“U istom upozorenju navedeno je da ovakav razvoj događaja predstavlja ozbiljan rizik za daljnji napredak Bosne i Hercegovine na putu prema Evropskoj uniji. Dodatno zabrinjava to što je Koopmanovo pismo upućeno ne samo predsjedniku VSTV-a, nego i predsjedavajućoj Vijeća ministara Bosne i Hercegovine Borjani Krišto te ministru pravde Bosne i Hercegovine Davoru Bunozi”, kazali su iz Inicijative te su dodali da bi izostanak jasne i javne reakcije najviših izvršnih i resornih institucija bio politički i institucionalno neodgovoran.

Iz Inicijative zahtijevaju od VSTV-a da hitno povuče usvojene izmjene pravilnika i otvori prostor za njegovo usklađivanje sa preporukama Evropske komisije, uz puno poštivanje principa nezavisnosti, transparentnosti i javne odgovornosti.

Inicijativa je ranije upozorila da suština problema nije samo u mogućem gubitku finansijske podrške, nego prije svega u urušavanju integriteta sistema i odstupanju od prethodno usaglašenih rješenja u oblasti koja je od presudnog značaja za povjerenje javnosti u pravosuđe.

Pozvali su iz Inicijative Krišto i Bunozu da se bez odlaganja preuzmu odgovornost u okviru svojih nadležnosti. Njihova reakcija, prema saopćenju, mora jasna, nedvosmislena i usmjerena ka zaštiti reformskih obaveza BiH, očuvanju kredibiliteta procesa provjere imovine nosilaca pravosudnih funkcija i sprečavanju daljnjeg narušavanja odnosa sa EU.

“Bez stvarne posvećenosti transparentnosti, integritetu i vladavini prava, reformski procesi ostaju prazna forma, a odgovornost za njihove posljedice snosit će domaće institucije koje su ignorisale jasna upozorenja evropskih partnera”, zaključili su iz Inicijative.

Detektor je još u aprilu najavio da EU razmatra ukidanje finansiranja VSTV-u zbog usvojenog pravilnika, koji bi suštinski izmijenio okvir na kojem počiva vanjsko praćenje provjere imovine sudija i tužilaca, i predstavljao bi ozbiljan rizik da program vanjskog praćenja učini neefikasnim.

Inicijativa za monitoring EU integracija je jedina neformalna koalicija nevladinih organizacija koja godinama prati proces pregovaranja i pristupanja Evropskoj uniji.